Sep 22, 2018

Viết về tác giả & tác phẩm

Một Vài Cảm Nhận Chăn Trâu Đốt Lửa
Phạm Đức Nhì * đăng lúc 07:48:26 AM, Sep 18, 2018 * Số lần xem: 3154
Hình ảnh
#1

Một Vài Cảm Nhận Chăn Trâu Đốt Lửa
 

Chăn Trâu Đốt Lửa

Chăn trâu đốt lửa trên đồng

Rạ rơm thì ít, gió đông thì nhiều

Mải mê đuổi một con diều

Củ khoai nướng để cả chiều thành tro.

 Đồng Đức Bốn

 

             Bài thơ ngắn nhưng tứ thơ rất hay: mê thả diều để củ khoai nướng, có thể là bữa ăn đạm bạc của trẻ chăn trâu, cháy thành tro. Ngụ ý của tác giả là: nhiều khi chạy theo những cái viển vông, bay cao tít trên trời mà quên đi những thứ thiết thực, gắn bó với cuộc sống, ngay trên mặt đất. Nhưng cũng chẳng có gì nuối tiếc vì những thứ viển vông, cao tít đó chính là thức ăn cho tinh thần, cho phần hồn của con người; đó chính là niềm vui, hạnh phúc mà vật chất không thể tạo ra được. Tứ thơ đã hay mà phếp ẩn dụ cũng rất dễ cảm, dễ thương, chứng tỏ tác giả có cái nhìn về cuộc sống rất phóng khoáng nhưng không kém phần sâu sắc. Tôi thích bài thơ một phần vì tác giả đã chọn được tứ thơ bình dị mà lại độc đáo, phần khác là vì có dính dáng đến chút riêng tư. Số là cũng như thi sĩ Đồng Đức Bốn, tôi rất thích và cũng võ vẽ làm thơ – cái thú tiêu khiển mà vợ tôi cho là “trò chơi vô bổ.” Bà ấy còn mạnh miệng nói: “Nhà thơ như ông lúc nào hồn cũng vơ vẩn trên mây; thỉnh thoảng cũng nên hạ chân xuống mặt đất để phụ giúp tôi kiếm thêm đồng tiền, bát gạo cho gia đình chứ.” Tôi nhìn quanh thì quả thật đại đa số thi sĩ Việt Nam làm thơ là vì cái “nghiệp,” cái thú, cái đam mê của họ chứ ít ai có thể dựa vào mấy câu thơ để tự nuôi sống mình chứ đừng nói gì đến nuôi vợ nuôi con (ngoại trừ một số “nhà thơ cung đình” làm thơ phục vụ chế độ, và dĩ nhiên, một vài thi sĩ thiên tài.) Nhưng cái thú, cái nỗi đam mê ấy cứ đẩy tôi vào vòng tay của nàng thơ. Mỗi tuần, mỗi ngày, sau thời gian trả nợ quỷ thần cho miếng cơm manh áo, hồn tôi lại theo tiếng gọi của thơ bay lên chín tầng mây. Mặc kệ cuộc đời. Mặc kệ mụ vợ sống thực tế, chân lúc nào cũng chạm đất. Tôi bay lên cao ôm lấy nàng thơ, ôm lấy hạnh phúc đích thực của mình. Nếu thi sĩ Đồng Đức Bốn còn sống, hy vọng ông sẽ không phản đối những lời bình này.

Sau đây là một chút khuyết điểm của bài thơ.

Như đã giới thiệu và phân tích ở phần trên, thi sĩ của chúng ta đã chọn được tứ thơ hay, bây giờ xin mời độc giả (cùng tôi) thưởng thức cách tổ chức thế trận chữ nghĩa của ông. Đạo quân chính trong trận Chăn Trâu Đốt Lửa - hồn cốt của bài thơ (tứ thơ) - nằm trong 2 câu cuối:

Mải mê đuổi một con diều

Củ khoai nướng để cả chiều thành tro.

Hai câu đầu là phần dẫn nhập, cái cớ để tứ thơ xuất hiện, làm nhiệm vụ yểm trợ:

Chăn trâu đốt lửa trên đồng

Rạ rơm thì ít gió đông thì nhiều.

Trong bài Lục Bát Và Chăn Trâu Đốt Lửa ông Nguyễn Lâm Cúc đã viết:

Khung cảnh trong bài thơ là cánh đồng miền Bắc, nơi mà dù vụ gặt vừa mới xong rạ rơm cũng không còn lại bao nhiêu, vì suốt cả một vùng đồng bằng dọc theo châu thổ sông Hồng, người nông dân quí rạ không khác gì sản phẩm khác. Họ tận thu rơm rạ để làm thức ăn cho trâu, bò; để đun nấu, để làm vách đất nữa. Vì vậy, cánh đồng sau vụ gặt mùa Đông chỉ còn rất nhiều gió và cái lạnh thấu xương. http://nguyenlamcuc.vnweblogs.com/print/2509/129996

Trong bài “Chăn Trâu Đốt Lửa”: Sâu Sắc Một Triết Lý Nhân Sinh nhà phê bình Đức Thọ cũng đề cập đến sự hiếm hoi của rơm rạ sau vụ gặt Đông:

Câu thơ thứ hai nhà thơ khẳng định “Rạ rơm thì ít, gió đông thì nhiều”. Đúng vậy, trong mùa hanh heo mà đã gió đông thì khi thổi cháy bao nhiêu rơm rạ cho vừa. http://lucbat.com/news.php?id=3470

Trong đầu tôi tức khắc hiện ra câu hỏi: Trong hoàn cảnh đó làm sao có đủ than lửa để củ khoai cháy thành tro được? 

 Tôi có điện thoại hỏi một ông chú họ xa ở ngoại thành Hà Nội thì được cho biết: “Nếu chịu khó kiếm cành khô, củi mục ở nơi khác gom lại thì với chút ít rơm rạ còn sót ở cánh đồng cũng có thể tạo được “bếp lửa” để nướng khoai nhưng phải chăm chút, che chắn cẩn thận, chứ như thi sĩ của chúng ta “Mải mê đuổi một con diều” thì chỉ chốc lát là rơm rạ đã bay tung tóe, lửa tắt, củ khoai chưa chắc đã chín chứ làm gì có cái cảnh “Củ khoai nướng để cả chiều thành tro.” Mà dù -  cứ cho là với cái tài “gầy bếp” đặc biệt của trẻ chăn trâu - củ khoai nướng đã thực sự thành tro thì câu thơ “Rạ rơm thì ít, gió đông thì nhiều” cũng đã “đi ngược đường” với tứ thơ.

Trong quân đội đôi khi có những người lính “vô tích sự”, cháu của ông Bộ Trưởng này, con của ông Tổng Cục kia, có mặt ở Bộ Chỉ Huy, Bộ Tư Lệnh chỉ để làm vì, để bảo vệ “chữ Thọ”, để khỏi phải lao vào chỗ sống chết nơi trận địa. Khi đụng chuyện chẳng những không giúp ích được gì cho đơn vị mà có khi còn vướng chân, vướng tay những người lính khác trong việc hoàn thành nhiệm vụ của họ. Đặc biệt hơn, còn có những người lính làm nội gián cho địch để cản trở, để phá hoại việc thực hiện nhiệm vụ của đơn vị. Trong thơ, tôi đã gặp khá nhiều những câu thơ “vô tích sự”. Có lẽ tôi sẽ đề cập đến những câu thơ “thừa” này vào một dịp khác. Riêng trường hợp Chăn Trâu Đốt Lửa thì “Rạ rơm thì ít, gió đông thì nhiều” chính là câu thơ nội gián. Không những nó không giúp làm tăng độ khả tín, sức thuyết phục của tứ thơ mà ngược lại, đã trở thành một chướng ngại vật ngăn cản hành trình qua đó độc giả tiếp cận tứ thơ để rồi đi đến chỗ đồng cảm với tác giả.

Tạo ra và dung dưỡng một câu thơ nội gián, theo tôi, là một lỗi nặng của thi sĩ. Tùy mức độ khắt khe của độc giả, bài thơ có thể bị đánh giá là hỏng, giảm giá trị nghệ thuật hoặc chí ít cũng là không được hay đẹp trọn vẹn.

Với tôi, Chăn Trâu Đốt Lửa là một bài thơ hay; tứ thơ là một triết lý sống lãng mạn, cao đẹp, Nếu không có cái câu thơ nội gián ấy, bài thơ chắc đã được đặt vào một vị trí trang trọng hơn rất nhiều.

 Galveston 08/2015
Phạm Đức Nhì

Ý kiến bạn đọc

Vui lòng login để gởi ý kiến. Nếu chưa có account, xin ghi danh.
Интересные новости
JarvisGrart Sep 18, 2018
Привет всем участникам!
Нашел интересную фотоподборку на этом сайте: http://coolrobo.ru :
http://coolrobo.ru/foto-prikoly-interesnoe/6795-iskusstvo-skladyvaniya-monet-dovedennoe-do-sovershennogo-bezumiya.html Искусство складывания монет, доведённое до совершенного безумия
За кадром удачных фотографий
http://coolrobo.ru/foto-prikoly-interesnoe/3585-bridzhet-malkolm-v-harpers-bazaar-mexico.html
свидетели сериал онлайн бесплатно в хорошем качестве
DarrickBib Sep 18, 2018
Привет всем! класный у вас сайт!
Нашел интересную базу кино: лучшие мультфильмы 2018 смотреть онлайн бесплатно
Здесь: фэнтези 2018 онлайн бесплатно в хорошем качестве фэнтези 2018 фильмы список самых лучших смотреть список 2018
Здесь: лучшие русские драмы онлайн http://kinokub.net/drama/ список 2018
Здесь: документальное фильмы онлайн бесплатно хорошего качества http://kinokub.net/dokumentalnyy/ список 2017
Тут: http://kinokub.net/raznoe/2784-rokovye-oshibki-todda-margareta-the-increasingly-poor-decisions-of-todd-margaret-sezon-1-2-2009-2012.html Смотреть Роковые ошибки Тодда Маргарета / The Increasingly Poor Decisions Of Todd Margaret (Сезон 1-2) (2009-2012) онлайн бесплатно
Тут: http://kinokub.net/raznoe/4728-malchiki-missis-braun-mrs-browns-boys-dmovie-2014.html
CÁCH CẢM NHẬN KHÁC
Lương Văn Tâm Dec 15, 2015
Tôi thì đang băn khoăn
Diều người ta thường thả vào mùa hè
chăn trâu cắt cỏ, thả diều
Nhưng đâu mùa đông thả diều ,hơi vô lý tý
thời buồi này, khéo lên sửa lại


Chăn trâu đốt lửa trên đồng
Rạ rơm thì ít, gió Đông thì nhiều
Trời rét bụng đói thành liều
Mon men xuống ruộng trộm liều củ khoai
Mải mê facebook tán trai
Củ khoai nướng đốt cả chiều thành tro

câu cuối hơi ngang, nhưng nhất thời chưa nghĩ ra :D
Cách cảm nhận của một thanh niên cũng có tuổi thơ chăn trâu đốt lửa:
Lê Dũng Sep 14, 2015
Thật chả hiểu anh đang đứng ở góc độ của một ng làm nghề j mà phán bài thơ như thế. Nếu ko có 2 câu sau, thì 2 câu đầu đơn thuần là tả cảnh. Có nhất thiết phải logic giữa rạ rơm ít với củ khoai cháy hay ko, trong khi, câu đầu là nói về cuộc sống thường nhật như ai cũng có một cuộc đời, nhưng rạ rơm thì ít, nguyên liệu cho cuộc sống với những giá trị vật chất thì đang thiếu thốn, mà gió đông - những tác động của ngoại cảnh làm ảnh hưởng xấu đến cuộc đời mỗi con người thì nhiều. Việc mải mê đuổi một cánh diều, giống như theo đuổi một ước mơ, hoài bão cao xa nào đó mà ko thể với tới được, ko thể hiện thực hóa được, chỉ phí thời gian, trong khi củ khoai mình đã nướng, có thể ăn ngon lành trong buổi chiều chăn trâu lạnh giá thì lại bỏ quên, để cho nó vô tình cháy mất. Nên thông điệp mà tác giả gửi gắm lại, là chúng ta ko nên phí tuổi thanh xuân vào những điều ko có thực, dù đó là ước mơ rất đẹp, mà phải biết lựa chọn cách sống giản dị hơn, đơn giản hơn, thực tế (ko phải thực dụng) hơn, phải ko anh?! :)