Aug 22, 2019

Cổ Thi Trung Quốc

Trường Môn phú 長門賦
Tư Mã Tương Như - 司馬相如 * đăng lúc 12:07:14 AM, Mar 04, 2013 * Số lần xem: 2511
Hình ảnh
#1

Thể thơ: Phú, thời kỳ: Hán

 

長門賦

夫何一佳人兮,步逍遙以自虞。
魂踰佚而不反兮,形枯槁而獨居。
言我朝往而暮來兮,飲食樂而忘人。
心慊移而不省故兮,交得意而相親。

伊予志之慢愚兮,懷貞愨之懽心。
願賜問而自進兮,得尚君之玉音。
奉虛言而望誠兮,期城南之離宮。
修薄具而自設兮,君曾不肯乎幸臨。
廓獨潛而專精兮,天漂漂而疾風。
登蘭臺而遙望兮,神怳怳而外淫。
浮雲鬱而四塞兮,天窈窈而晝陰。
雷殷殷而響起兮,聲像君之車音。
飄風迴而起閨兮,舉帷幄之襜襜。
桂樹交而相紛兮,芳酷烈之誾誾。
孔雀集而相存兮,玄猿嘯而長吟。
翡翠脅翼而來萃兮,鸞鳳翔而北南。

心憑噫而不舒兮,邪氣壯而攻中。
下蘭臺而周覽兮,步從容於深宮。
正殿塊以造天兮,鬱並起而穹崇。
間徙倚於東廂兮,觀夫靡靡而無窮。
擠玉戶以撼金鋪兮,聲吰而似鍾音。

刻木蘭以為榱兮,飾文杏以為梁。
羅豐茸之遊樹兮,離樓梧而相撐。
施瑰木之欂櫨兮,委參差以槺梁。
時彷彿以物類兮,像積石之將將。
五色炫以相曜兮,爛耀耀而成光。
緻錯石之瓴甓兮,像玳瑁之文章。
張羅綺之幔帷兮,垂楚組之連綱。

撫柱楣以從容兮,覽曲臺之央央。
白鶴噭以哀號兮,孤雌跱於枯楊。
日黃昏而望絕兮,悵獨託於空堂。
懸明月以自照兮,徂清夜於洞房。
援雅琴以變調兮,奏愁思之不可長。
案流徵以卻轉兮,聲幼眇而復揚。
貫歷覽其中操兮,意慷慨而自卬。
左右悲而垂淚兮,涕流離而從橫。
舒息悒而增欷兮,蹝履起而彷徨。
揄長袂以自翳兮,數昔日之愆殃。
無面目之可顯兮,遂頹思而就床。
摶芬若以為枕兮,席荃蘭而茞香。

忽寢寐而夢想兮,魄若君之在旁。
惕寤覺而無見兮,魂迋迋若有亡。
眾雞鳴而愁予兮,起視月之精光。
觀眾星之行列兮,畢昴出於東方。
望中庭之藹藹兮,若季秋之降霜。
夜曼曼其若歲兮,懷鬱鬱其不可再更。
澹偃蹇而待曙兮,荒亭亭而復明。
妾人竊自悲兮,究年歲而不敢忘。

Trường Môn phú  長門賦

Phù hà  nhất giai nhân hề, bộ tiêu dao dĩ tự ngu.
Hồn du dật nhi bất phản hề, hình khô cảo nhi độc cư.
Ngôn ngã triêu vãng nhi mộ lai hề, ẩm thực lạc nhi vong nhân.
Tâm khiểm  di nhi bất tỉnh  cố hề, giao đắc ý  nhi tương thân.

Y  dư chí chi mạn ngu hề, hoài trinh xác chi hoàn tâm.
Nguyện tứ vấn nhi tự tiến hề, đắc thượng  quân chi ngọc âm .
Phụng hư ngôn nhi vọng thành  hề, kỳ Thành Nam chi ly cung .
Tu bạc cụ  nhi tự thiết hề, quân tằng bất khẳng hồ hạnh lâm .
Khuếch độc tiềm nhi chuyên tinh hề, thiên phiêu phiêu nhi tật phong .
Đăng lan đài  nhi dao vọng hề, thần hoảng hoảng nhi ngoại dâm .
Phù vân uất  nhi tứ tái hề, thiên yểu yểu nhi trú âm.
Lôi ân ân  nhi hưởng khởi hề, thanh tượng quân chi xa âm.
Phiêu phong hồi nhi khởi khuê hề, cử duy ác chi xiêm xiêm .
Quế thụ giao nhi tương phân hề, phương khốc liệt chi ngân ngân .
Khổng tước tập nhi tương tồn  hề, huyền viên khiếu nhi trường ngâm.
Phí thuý  hiếp dực nhi lai tuỵ hề, loan phụng tường nhi bắc nam.

Tâm bằng y nhi bất thư hề, tà khí tráng nhi công trung.
Hạ lan đài nhi chu lãm hề, bộ thung dung ư thâm cung.
Chính điện khối  dĩ tạo  thiên hề, uất  tịnh khởi nhi khung sùng .
Gian tỷ ỷ  ư đông sương hề, quan phù mỹ mỹ  nhi vô cùng.
Tễ ngọc hộ dĩ hám kim phô  hề, thanh tăng hoành  nhi tự chung âm.

Khắc mộc lan dĩ vi suy  hề, sức văn hạnh  dĩ vi lương.
La phong nhung chi du thụ  hề, ly lâu  ngô  nhi tương sanh.
Thi khôi mộc  chi bạc lô  hề, uỷ sâm si dĩ khang lương.
Thì phảng phất dĩ vật loại hề, tượng Tích Thạch  chi tương tương .
Ngũ sắc huyễn dĩ tương diệu hề, lạn diệu diệu nhi thành quang.
Trí thác thạch chi linh bích hề, tượng đại mội chi văn chương.
Trương la ỷ chi mạn duy hề, thuỳ Sở tổ  chi liên cương .

Phủ trụ my dĩ thung dung hề, lãm Khúc Đài  chi ương ương .
Bạch hạc khiếu dĩ ai hiệu hề, cô thư  trĩ ư khô dương.
Nhật hoàng hôn nhi vọng tuyệt hề, trướng độc thác ư không đường.
Huyền minh nguyệt dĩ tự chiếu hề, tồ thanh dạ ư động phòng .
Viện nhã cầm  dĩ biến điệu hề, tấu sầu tứ chi bất khả trường.
Án  lưu chuỷ  dĩ khước chuyển hề, thanh ấu diểu  nhi phục dương.
Quán lịch lãm kỳ trung tháo hề, ý khảng khái nhi tự ngang .
Tả hữu  bi nhi thuỳ lệ hề, thế lưu ly  nhi tòng hoành.
Thư tức ấp nhi tăng hy hề, sỉ lý khởi nhi bàng hoàng.
Du trường duệ dĩ tự ế hề, sổ tích nhật chi khiên ương.
Vô diện mục chi khả hiển hề, toại đồi tứ nhi tựu sàng.
Đoàn phân nhược  dĩ vi chẩm hề, tịch thuyên  lan nhi thần  hương.

Hốt  tẩm mị nhi mộng tưởng hề, phách nhược quân chi tại bàng.
Dịch ngụ giác nhi vô kiến hề, hồn vương vương nhược hữu vong .
Chúng kê minh nhi sầu dư hề, khởi thị nguyệt chi tinh quang.
Quan chúng tinh chi hàng liệt hề, Tất, Mão xuất ư đông phương.
Vọng trung đình chi ái ái hề, nhược quý thu chi giáng sương.
Dạ mạn mạn kỳ nhược tuế hề, hoài uất uất kỳ bất khả tái canh.
Đạm yển kiển nhi đãi thự hề, hoang đình đình nhi phục minh.
Thiếp nhân thiết tự bi hề, cứu niên tuế nhi bất cảm vong.


Phú cung Trường Môn (Người dịch: Điệp luyến hoa)

Có một nàng giai nhân chừ, bồi hồi đi lại mãi thôi.
Hồn vảng vất mà không về chừ, vóc hình khô héo đơn côi.
Từng hứa sớm đi mà tối lại chừ, vui yến tiệc mà quên nhau.
Lòng đoạn tuyệt mà chẳng đoái hoài chừ, cùng ai hợp ý tâm đầu.

Thiếp nhớ nhung mà âu sầu chừ, vẫn giữ một mối thành tâm.
Chờ chiếu cố mà tiếp kiến chừ, được lời ngọc mà chịu vâng.
Nghe tiếng hư mà tưởng thực chừ, ở ly cung tại Thành Nam.
Bữa đạm bạc mà tự soạn chừ, nhưng người từng chẳng muốn giá lâm.
Chỉ một mình mà trầm tư chừ, trời nổi gió mà ầm ầm.
Lên đài lan mà trông xa chừ, chỉ thất vọng mà bần thần.
Mây bốn phía mà che khuất chừ, trời âm u mà xa xăm.
Nghe sấm dậy mà râm ran chừ, ngỡ tiếng người ra thăm.
Nơi khuê phòng mà gió lộng chừ, thổi màn lay động bâng khuâng.
Cành quế đan mà rối rít chừ, hương nồng đượm mà toả lan.
Công tụ hội mà ôn tồn chừ, vượn đen hót mà dài ngân.
Phí thuý chấp cánh mà họp bầy chừ, phượng loan lượn bắc rồi nam.

Tâm sầu muộn mà không nguôi chừ, tà khí thổi mà lạnh lùng.
Xuống đài lan mà nhìn quanh chừ, bồi hồi dạo chốn thâm cung.
Chính điện cao chọc tới trời chừ, thảy nguy ngất trong không trung.
Dừng chân đứng dưới mái đông chừ, nhìn tinh vi lộng lẫy khôn cùng.
Đẩy cửa ngọc lay động khuyên vàng chừ, tiếng vang vang vọng tựa chuông rung.

Trạm khắc mộc lan làm rui chừ, trang trí văn hạnh làm rường.
Vô số cột được bài trí chừ, xếp đan xen mà linh lung.
Lấy gỗ quý mà làm đầu chừ, dựng rải rác trong phòng không.
Có thể lấy gì so sánh chừ, núi Tích Thạch sừng sững giương.
Năm sắc cùng nhau tương chiếu chừ, ánh toả xán lạn huy hoàng.
Xếp đá hoa trên nền gạch chừ, tựa mai rùa vẽ hoa văn.
Treo lụa bạch làm màn che chừ, rủ tơ Sở làm dây chăng.

Nâng then cửa bước ung dung chừ, ngắm Khúc Đài sao mênh mông.
Hạc trắng kêu nghe thảm thiết chừ, chim lẻ trên cành mỏi trông.
Trời hoàng hôn lòng đứt tuyệt chừ, một mình buồn bã phòng không.
Trăng cao soi bóng lẻ loi chừ, đêm thanh tàn chốn thâm cung.
Lấy đàn biến tấu nhã khúc chừ, giải nỗi sầu mà lại chẳng xong.
Chuyển theo âm chuỷ lưu loát chừ, tiếng nhẹ nhàng mà du dương.
Suốt khúc đàn tỏ tâm tình chừ, bao ý mạnh mẽ trào dâng.
Chung quanh buồn rơi lệ chừ, nước mắt chảy ướt dọc ngang.
Nén lòng lại thêm nghẹn ngào chừ, xỏ giày đứng dậy bàng hoàng.
Nâng tay áo mà che mặt chừ, hối lỗi xưa để tai ương.
Mặt mũi nào mà xuất hiện chừ, lòng tủi thẹn lại lên giường.
Vò cỏ thơm mà làm gối chừ, đệm trải lan mà ngát hương.

Vừa thành giấc mà mộng tưởng chừ, phách tới bên cạnh quân vương.
Hoảng sợ tỉnh mà không thấy chừ, hồn như mất gì kinh hoàng.
Nghe gà gáy mà sầu bi chừ, dậy ngước nhìn trăng sáng trong.
Xem các sao la liệt xếp chừ, Tất, Mão ló tại phương đông.
Ngóng trong sân ảm đạm chừ, tựa tiết thu phủ dày sương.
Đêm đằng đẵng như năm dài chừ, nhớ bứt rứt mà chẳng thể nguôi lòng.
Hết đi rồi đứng đợi sáng chừ, bình minh dần toả bừng bừng.
Thần thiếp trộm buồn tủi chừ, đến già chẳng dám quên quân vương.

"Trường Môn phú" đầu tiên được thấy trong "Văn tuyển", trong lịch sử văn học được đánh giá như nở một đoá hoa tươi mới trong thể loại phú. Lời dẫn trong "Văn tuyển" viết: "Hiếu Vũ hoàng đế Trần hoàng hậu thì đắc hạnh, pha đố, biệt tại Trường Môn cung, sầu muộn bi tứ. Văn Thục đô Thành Đô Tư Mã Tương Như thiên hạ công vi văn, phụng hoàng kim bách cân vi Tương Như, Văn Quân thụ tửu, nhân ư giải bi sầu chi từ. Nhi Tương Như vi văn dĩ ngộ chủ thượng, Trần hoàng hậu phục đắc thân hạnh" 孝武皇帝陳皇后時得幸,頗妒,別在長門宮,愁悶悲思。聞蜀郡成都司馬相如天下工為文,奉黃金百斤為相如文君取酒,因於解悲愁之辭。而相如為文以悟主上,陳皇后復得親幸 (Trần hoàng hậu của vua Hán Vũ Đế được sủng hạnh, nhưng hay ghen, bị đưa ra cung Trường Môn, lòng sầu muộn. Nghe nói Tư Mã Tương Như tại Thành Đô là kinh đô đất Thục giỏi văn, mang trăm cân vàng đến mua rượu của Tương Như và Văn Quân, nhờ làm bài văn giải mối sầu bi. Tương Như làm văn dâng khiến vua hồi tâm, Trần hoàng hậu lại được sủng hạnh).

Trần hoàng hậu tức Trần A Kiều vốn được vua Hán Vũ Đế sủng ái phong hoàng hậu, nhưng sau khi có người đẹp Vệ Tử Phu, bà hay ghen nên bị vua đưa ra cung Trường Môn. Nghe nói Tư Mã Tương Như là người giỏi thơ phú nên mang trăm cân vàng nhờ ông làm bài phú này dâng lên vua. Lời dẫn trong "Văn tuyển" nói sau khi đọc bài phú này, bà lại được vua sủng hạnh trở lại, nhưng trên thực tế Hán Vũ Đế chỉ cảm thông cho bà chứ không còn sủng ái bà như trước nữa.

Cung Trường Môn do Hán Cao Tổ cho xây, sau còn có tên là Trường Tín hay Trường Lạc. Đời Hán Thành Đế cũng có Ban tiệp dư bị thất sủng vì chị em Triệu Phi Yến
趙飛燕 và Triệu Hợp Đức 趙合德 dèm pha mà cũng bị đưa ra đây.

 

Ý kiến bạn đọc

Vui lòng login để gởi ý kiến. Nếu chưa có account, xin ghi danh.