+++++++

Lý Thạch 李石:

Lý Thạch tự Tri Kỷ 知幾, hiệu Phương Chu 方舟, quê Bàn Thạch 磐石, Tư Châu 資州
{ nay là Tư Trung 資中, Tứ Xuyên 四川 }, đỗ tiến sĩ năm 1151 (Nam Tống - Thiệu
Hưng năm thứ 21 紹興二十一年), nhậm các chức: Thành Đô hộ tào tham quân 成都戶
曹參軍, Thái học bác sĩ 太學博士, Thành Đô phủ học quan 成都府學官, Thông phán
Bành Châu 通判彭州, Tri phủ Hợp Châu 合州, Lê Châu 黎州, Mi Châu眉州. Chức vụ
cuối cùng Thành Đô phủ Lộ chuyển vận phán quan 成都府路轉運判官.
Sáng tác có: “Phương Chu tập 方舟集”, “Tục bác vật chí 續博物志” 10 quyển
(viết về địa lý, nông học, động vật, thực vật, khoáng sản v. v...).
Thơ còn lưu giữ trong “Tứ khố toàn thư 四庫全書 - Phương Chu tập 方舟集”.

+++++++

+++++++

Chư hữu tích biệt dạ toạ Đức Hành đường ẩm trà

Nhất chu hải giác đáo thiên nha,
Xuân tín Giang Nam mai dục hoa.
Mạc đạo biệt thời vô tửu ngữ,
Dữ quân tiễn chúc dạ phanh trà.

Lý Thạch

+++++++

Tiễn chúc 剪燭: Cắt bấc nến, đuốc.
Cụm từ này bắt nguồn từ bài thơ:

Dạ vũ ký Bắc 夜雨寄北 - Đêm mưa gửi Bắc của Lý Thương Ẩn 李商隱 đời Đường:

Hà đương cộng tiễn tây song chúc,
Khước thoại Ba Sơn dạ vũ thì.

Khi nào chúng ta mới có thể cùng nhau cắt bấc nến bên cửa sổ phía tây,
Và trò chuyện về những đêm mưa ở Ba Sơn?

夜雨寄北

何當共剪西窗燭，
卻話巴山夜雨時。

李商隱

Khi nào cắt nến tây song,
Ba Sơn tâm sự trải lòng đêm mưa.

Về sau “Tiễn chúc” trở thành một thành ngữ chỉ việc trò chuyện thân mật vào ban đêm.

+++++++


諸友惜別夜坐德行堂飲茶

一舟海角到天涯，
春信江南梅欲花。
莫道別時無酒語，
與君剪燭夜烹茶。

李石
詩文索引李石七絶1

+++++++


Đêm cùng các bạn lưu luyến chia tay, ngồi ở Đức Hành đường uống trà

Một con thuyền đi từ góc biển đến chân trời,
Khi tin báo mùa xuân ở Giang Nam hoa mai sắp nở.
Đừng nói rằng chúng ta không có rượu để nói chuyện khi chia tay,
Đêm đó tôi đã cùng anh nhâm nhi chén trà dưới ánh đuốc.

+++++++


Đêm cùng các bạn lưu luyến chia tay, ngồi ở Đức Hành đường uống trà

Một thuyền góc biển chân trời,
Tin mai ướm nụ xuân ngời Giang Nam.
Đêm thâu sáng đuốc trà đàm,
Thay cho lời rượu nói hôm chia lìa.

Trần Đông Hải

+++++++

+++++++

Tử Dạ xuân ca

Tân thiêu cẩm tự thư,
Đảo chỉ tuế nguyệt viễn.
Sầu mi yếu thâm đại,
Đăng hoa dĩ kham tiễn.

Sấu ngọc bạc bạc sam,
Vựng đăng hòa nguyệt lãnh.
Độc dạ bất cấm xuân,
Lê hoa toái liêm ảnh.

Lý Thạch

+++++++


子夜春歌

新挑錦字書，
倒指歲月遠。
愁眉要深黛，
燈花已堪剪。

瘦玉薄薄衫，
暈燈和月冷。
獨夜不禁春，
梨花碎簾影。

李石
詩文索引李石-五絶1

+++++++


Bài xuân ca của nàng Tử Dạ

Thêu thêm vào bức thư gấm, Đếm lại những năm tháng đã qua.
Lông mày nhíu lại vì nỗi buồn sâu sắc, Bấc đèn đã sẵn sàng được tỉa (vì mờ).

Dáng người mảnh mai trong chiếc áo lụa mỏng, Ánh đèn và bóng trăng lạnh lẽo.
Một mình trong đêm, không thể cản được mùa xuân, Hoa lê in bóng mờ ảo vỡ vụn lên tấm màn.

+++++++


Bài xuân ca của nàng Tử Dạ

Thêu thêm vào thư gấm,
Tính ra mỏi tuổi xuân.
Mi sầu nhíu sâu lắng,
Hoa đèn tối âm trầm.

Thân gầy áo xiêm mỏng,
Đèn trăng nhoà lạnh căm.
Đêm đơn, xuân vẫn đến,
Hoa lê vỡ chiếu song.

phanlang

++++++

+++++++

Du Hoàng Châu đông pha

Tư văn Nguyên Hựu gian,
Nhất đại nhân vật hảo.
Ngã sinh ta dĩ hậu,
Bất cập kiến thử lão.
Khiết lai đông pha thượng,
Tuyết Đường á hoang thảo.
Thử châu Tam Gia Thôn,
Đại giang lưu hạo hạo.
Tứ hải căng trọng danh,
Lục đinh hộ tàn cảo.
Thương tâm trục khách lệnh,
Thất cước không sơn đạo.
Tích vi si mị tăng,
Kim tác thần minh đảo.
Tiểu kiều hành ngâm xứ,
Phong diệp phó thuỳ tảo.

Lý Thạch

+++++++

Đông pha 東坡 là sườn đồi phía đông Hoàng Châu, nơi Tô Thức 蘇軾 làm nhà ở
lấy tên Tuyết Đường khi bị đi đày. Sau ông lấy hiệu Đông Pha cư sĩ 東坡居士.

Nguyên Hựu 元祐: Niên hiệu của Tống Triết Tông 宋哲宗 Triệu Hú 趙煦, từ 1086
đến 1094, thời kỳ triều chính suy vi, hai đảng cựu và tân tranh quyền.

Tam Gia Thôn 三家村: Thôn có vài ngôi nhà nhỏ dưới chân đông pha, Hoàng Châu, sau
trở thành tên riêng.

+++++++


遊黄州東坡

斯文元祐間，
一代人物好。
我生嗟已後，
不及見此老。
朅來東坡上，
雪堂亞荒草。
此州三家村，
大江流浩浩。
四海矜重名，
六丁護殘藁。
傷心逐客令，
失脚空山道。
昔爲魑魅憎，
今作神明禱。
小橋行吟處，
楓葉付誰掃。

李石
詩文索引李石-古風2

+++++++


Đi chơi sườn phía đông Hoàng Châu

Thời kỳ Nguyên Hữu, một người tài giỏi đã xuất hiện.
Than ôi, ta sinh ra quá muộn, không có cơ hội gặp gỡ vị lão nhân ấy.
Ta đến sườn phía đông, ngôi nhà Tuyết Đường bị che lấp bởi những bụi cỏ hoang.
Châu này có Thôn Tam Gia, có dòng sông
lớn chảy cuồn cuộn.
Tên tuổi ông được tôn kính khắp bốn bể, thần lục đinh bảo vệ những bản thảo
còn lại của ông.
Đau lòng vì lệnh lưu đày, ông đã đi trên đường núi hoang vắng.
Từng bị ma quỷ căm ghét, giờ đây ông được người đời thờ phụng như một vị thần.
Tại cây cầu nhỏ nơi ông từng dạo bước và ngâm thơ, ai sẽ quét những chiếc lá
phong gió thổi rụng ?

+++++++


Đi chơi sườn phía đông Hoàng Châu

Thời Nguyên Hữu, tư văn nho nhã,
Có một người cốt cách dễ thương.
Tiếc rằng mình sinh sau đẻ muộn,
Gặp được người việc khó vô lường.
Sườn đông pha đi lên chợt thấy,
Cỏ mọc đầy, hoang phế Tuyết Đường.
Thôn Tam Gia đến nay vẫn vậy,
Nước Trường Giang bát ngát bốn phương.
Tiếng danh kia nức thơm bốn bể,
Thần Lục đinh còn giữ tàn chương.
Lệnh đi đày gây thương tâm quá,
Đường núi hoang bước lạc biên cương.
Xưa ghét bởi yêu ma quỷ mị,
Nay làm thần nghi ngút khói hương.
Nơi cầu nhỏ thường khi ngâm vọng,
Lá phong rơi ai quét bên đường.

phanlang

+++++++

+++++++

Hồng Mai Các nhị thủ kỳ nhất

Thiên thượng giai nhân vân lũ y,
Ám truyền xuân hận nhập tân thi.
Lâu đầu ngọc địch quan tình tự,
Bất niệm tàn hương kết tử thì.

Lý Thạch

+++++++

Hồng Mai Các 紅梅閣: Lầu Hồng Mai nằm trong thành phố Thường Châu 常州市, tỉnh
Giang Tô 江蘇省, trước thuộc về chùa Thủy Điền 水田寺, sau là chùa Tiến Phúc 薦福
寺. Tương truyền, đây là nơi Tử Dương chân nhân Trương Bá Đoan 紫陽真人張伯端,
người sáng lập Đạo giáo phương Nam (thời Bắc Tống) đã viết kinh sách. Sau đó đã
bị phá hủy trong chiến tranh vào cuối thời Nam Tống. Được xây dựng lại vào
thời nhà Nguyên, và vào năm Nguyên Trinh thứ nhất 元貞元年 (1295), nó được đổi tên
thành Huyền Diệu Quan 玄妙觀.

+++++++


紅梅閣二首 其一

天上佳人雲縷衣，
暗傳春恨入新詩。
樓頭玉笛關情緒，
不念殘香結子時。

李石
詩文索引李石-七絶1

+++++++


Gác Hồng Mai hai bài - Kỳ 1

Một mỹ nhân từ cõi trời, khoác áo lụa mỏng như mây,
Thầm gửi nỗi buồn mùa xuân vào bài thơ mới.
Tiếng sáo ngọc trên lầu hình như quan tâm đến tâm sự nàng,
Khiến không để ý đến thời gian khi khói hương tàn đọng lại (kết trái).

+++++++


Gác Hồng Mai hai bài - Kỳ 1

Mỹ nhân áo lụa mây trời,
Gửi vào thơ mới những lời hận xuân.
Lầu cao sáo trỗi quan tình,
Hương tàn kết trái mong manh chẳng màng.

phanlang

+++++++

+++++++

Hồng Mai Các nhị thủ kỳ nhị

Thí lai Hồng Các mịch phi tiên,
Hoa lạc hoa khai bất ký niên.
Vị vấn đình tiền kỷ khô thụ,
Dĩ tương thân thế đẳng tang điền.

Lý Thạch

+++++++


紅梅閣二首 其二

試來紅閣覓飛仙，
花落花開不記年。
未問庭前幾枯樹，
已將身世等桑田。

李石
詩文索引李石-七絶1

+++++++


Gác Hồng Mai hai bài - Kỳ 2

Thử đến tìm kiếm tiên nhân bay lượn trong gác hồng,
Chỉ có hoa nở rồi tàn, năm tháng trôi qua chẳng nhớ được.
Chưa cần hỏi có bao nhiêu cây khô héo trong sân,
Thì thân thế nầy cũng như tang điền, ruộng dâu biến thành biển cả.

+++++++


Gác Hồng Mai hai bài - Kỳ 2

Phi tiên kiếm tại Gác Hồng,
Hoa tàn hoa nở tháng năm rất dài.
Bao cây khô héo hỏi ai,
Biết đâu thân thế một mai tang điền.

phanlang

+++++++

+++++++

Cảm sự kỳ nhất

Khinh sam khinh kỵ tuyết biên châu,
Bất thị thư sinh chiến bất hầu.
Ngọa chẩm Thái A long dạ hống,
Mộng tùy băng đống tiệt hà lưu.

Lý Thạch

+++++++

Bất thị thư sanh chiến bất hầu 不是書生戰不侯: Không phải thư sinh nào khi đi
chiến đấu cũng có thể được phong hầu. Ý muốn nói một thư sinh bình thường, nếu
không thể lập được công lớn trên chiến trường và được phong tước vị cao quý,
thì cuộc đời của anh ta sẽ không có thành tựu đáng kể. Điều này nhấn mạnh
rằng các văn nhân học giả cũng nên có hoài bão đạt được những thành tựu lớn,
đặc biệt là trong thời kỳ có chiến tranh, và không nên chỉ là những người
an phận như trong thời bình, mà phải dũng cảm phục vụ đất nước.

Thái A : tức Thái A kiếm 泰阿劍, một trong 10 thanh kiếm quý thời cổ; do Âu
Dã Tử 歐冶子 (người nước Việt) và Can Tương 乾將 (nước Ngô) hợp nhau luyện
thành thời Đông Chu 東周. Sau khi thống nhất Trung Nguyên, Tần Thuỷ Hoàng 秦始皇
đeo kiếm Thái A; lúc chết chôn theo, bị thất lạc...

+++++++


感事 其一

輕衫輕騎雪邊州，
不是書生戰不侯。
卧枕太阿龍夜吼，
夢隨氷凍截河流。

李石
詩文索引李石-七絶2

+++++++


Cảm việc kỳ 1

Trong bộ áo choàng nhẹ và trên lưng ngựa phi nhanh, xông ra vùng biên giới tuyết phủ;
Ta không còn là một thư sinh, mà là một chiến binh, quyết chiến để được phong hầu.
Nằm gối lên kiếm Thái A, ta nghe tiếng rồng gầm thét trong đêm;
Những giấc mơ của ta theo cùng những tảng băng đóng, xé nước sông trôi đi.

+++++++


Cảm việc kỳ 1

Ngựa bay áo nhẹ tuyết biên châu,
Thư sinh chiến đấu phải phong hầu.
Nằm gối Thái A đêm rồng hú,
Mộng cùng băng đóng xé nước trôi.

phanlang

+++++++

+++++++

Cù Đường Giáp

Ngã hành Giang Nam thượng Giáp lai,
Hệ chu dạ bạc Vân Vũ Đài.
Hành đáo Tây Xuyên nhất vạn lý,
Đỗ quyên thanh cấp đào hoa khai.

Lý Thạch

+++++++

Cù Đường Giáp (瞿塘峡): là một trong ba hẻm núi (Tam Giáp 三峡) ở Sông Dương Tử
(Trường Giang) gồm: Cù Đường Giáp, Vu Giáp (巫峡) và Tây Lăng Giáp (西陵峡).

Vân Vũ Đài 雲雨臺: chỉ Vu Đài 巫臺 (Vu Giáp), nơi tiên nữ ở, sáng làm mây chiều
làm mưa.

Tây Xuyên 西川: trung tây bộ Tứ Xuyên 四川. Ở đây tác giả chỉ Tứ Xuyên.

+++++++


瞿唐峽

我行江南上峽來，
繫舟夜泊雲雨臺。
行到西川一萬里，
杜鵑聲急桃花開。

李石
詩文索引李石-七絶3

+++++++


Hẻm Cù Đường

Tôi du hành từ Giang Nam lên hẻm núi ở thượng nguồn,
Đêm đến neo thuyền dưới Đài Mây Mưa.
Muốn đến Tây Xuyên phải đi vạn dặm,
Tiếng chim đỗ quyên kêu rộn rã và hoa đào nở rộ.

+++++++


Hẻm Cù Đường

Giang Nam lên Giáp đường xa,
Vu Đài đêm núi tiên nga đỗ thuyền.
Đường đi vạn dặm Tây Xuyên,
Hoa đào rộ nở, tiếng quyên vội vàng.

phanlang

+++++++

+++++++

Cửu nhật tứ thủ kỳ tam

Tích nhân ngọa thính môn tiền tuyết,
Ngã diệc tọa khan li hạ hoa.
Bất thị vũ đa môn tự yểm,
Tình tri tuế ác tửu nan xa.

Lý Thạch

+++++++


九日四首其三

昔人卧聽門前雪，
我亦坐看籬下花。
不是雨多門自掩，
情知歲惡酒難賒。

李石
詩文索引李石-七絶10

+++++++


Ngày Trùng Cửu bốn bài kỳ 3

Người xưa nằm lắng nghe tuyết rơi ngoài cổng,
Riêng tôi ngồi ngắm nhìn những bông hoa dưới hàng rào.
Không phải vì mưa to mà đóng cổng,
Mà biết rằng vào thời buổi khó khăn này, rượu rất khó mua chịu.

+++++++


Ngày Trùng Cửu bốn bài kỳ 3

Người xưa nghe tuyết ngoài song,
Riêng tôi ngồi ngắm rào đông hoa vàng.
Không vì mưa đóng cửa trang,
Mà thời buổi xấu rượu càng khó mua.

phanlang

+++++++

+++++++

Tần Thành nhị tuyệt kỳ nhất

Phán Lâm Đường hậu diện tranh vanh,
Bất đạo thi thư hận vị bình.
Qua mạn thâm khanh dư quỷ khốc,
Thử gian học hiệu ỷ Tần Thành.

Lý Thạch

+++++++

Tần Thành 秦城: tên thành thời Tần, ở đây chỉ thành quách, địa điểm đóng quân
của Triệu Đà 趙佗 tại Long Xuyên 龍川, Quảng Đông 廣東. Năm 214 trước CN, Triệu
Đà nhậm chức Long Xuyên Lệnh 龍川令, cho xây dựng căn cứ phòng thủ tại Long Xuyên
(hiện nay thuộc Đà Thành Trấn 佗城鎮).
Sau khi Tần Thuỷ Hoàng chiếm Lĩnh Nam 嶺南, cho lập Nam Hải Quận 南海郡 gồm 4
huyện : Phiên Ngung 番禺, Long Xuyên 龍川, Bác La 博羅, Tứ Hội 四會...

Phán Lâm Đường 泮林堂: tên nhà thờ tổ tại thôn Phán Lâm 泮林村, thuộc xã Tế Dương
濟陽社, huyện Đức Hóa 德化縣, tỉnh Phúc Kiến 福建省.

+++++++


秦城二絕 其一

泮林堂後面崢嶸，
不道詩書恨未平。
瓜蔓深坑餘鬼哭，
此間學校倚秦城。

李石
詩文索引李石-七絶10

+++++++


Tần Thành hai bài tuyệt cú kỳ 1

Phía sau Phán Lâm Đường, phong cảnh hiểm trở và hùng vĩ,
Không bàn luận về nỗi oán hận văn chương (đốt sách giết học trò) vẫn còn đó.
Hiện nay trong những hố sâu phủ đầy dây leo, hồn ma như còn than khóc,
Lại có một ngôi trường (dạy đạo lý) nằm cạnh Tần Thành.

+++++++


Tần Thành hai bài tuyệt cú kỳ 1

Núi cao sau Phán Lâm Đường,
Đừng bàn, hận oán văn chương vẫn còn.
Quỷ ma than khóc hố chôn,
Dựa Tần Thành có học môn dạy đời.

phanlang

+++++++