+++++++

Trình Bổn Lập

Trình Bổn Lập 程本立 (?-1402), tự Nguyên Đạo 原道, hiệu Tốn Ẩn 巽隐, quê Sùng Đức
崇德, Chiết Giang 浙江 (nay là trấn Sùng Phúc 崇福鎮, thị trấn Đồng Hương 桐鄉市,
Chiết Giang 浙江), tổ tịch Y Xuyên 伊川, Hà Nam 河南, hậu duệ của nhà nho
Trình Di 程颐 thời Bắc Tống, quan chí Thiêm đô ngự sử 僉都禦史.
Thời trẻ được Chu Nguyên Chương khen có hiếu, có tài cho nhậm chức Dẫn lễ xá
nhân ở Tần phủ 秦府引禮舍人, sau xin về tang mẹ. Hết tang, nhậm Lễ quan ở Chu
phủ 周府禮官, đi theo Chu Vương đến Khai Phong 開封. Năm 1387 (Hồng Vũ năm thứ 20
洪武二十年) nhậm Trưởng sứ ở Chu phủ 周府長史. Bị biếm đến Vân Nam Mã Long Tha
Lang điện 雲南馬龍他郎甸 (huyện Tân Bình 新平縣, thị trấn Ngọc Khê 玉溪市, tỉnh
Vân Nam 雲南省) làm trưởng quan tư lại mục 長官司吏目. Thổ tù gây biến loạn,
đến thương thuyết khuyên bảo giữ yên. Sau thăng chức Huyện điển binh sự 縣典兵
事 (chỉ huy lính trong huyện) vừa phòng ngự vừa trị an, tạo an cư lạc nghiệp đến
tận Đại Lý 大理, Lệ Giang 麗江... Năm 1398 (Hồng Vũ năm 31 洪武三十一年) được
tiến nhập Hàn lâm, tham dự biên soạn "Minh Thái Tổ thực lục 明太祖實錄", sau
thăng chức Hữu thiêm đô ngự sử 右僉都御史. Năm 1401 (Kiến Văn năm thứ 3 建文三
年), bị tội đổi đi làm Phó sứ Giang Tây án sát sứ 江西按察使副使, chưa đi thì Nam
Kinh bị Yên Vương (Minh Thành Tổ Chu Lệ 明成祖朱棣) vây, tự sát chết. Có "Tốn Ẩn
tập 巽隠集".

+++++++

+++++++

Vãn chí Át Nghịch thôn kỳ nhị

Địa nhập Lâm An giới,
Sơn tàng Át Nghịch thôn.
Di môn giải nghênh khách,
Khiên mã đáo sài môn.

Trình Bổn Lập

+++++++


晚至遏逆村其二

地入臨安界，
山藏遏逆村。
夷門解迎客，
牽馬到柴門。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Chiều đến thôn Át Nghịch kỳ nhị

Vào địa giới Lâm An,
Núi che thôn Át Nghịch.
Cổng Di mở nghênh khách,
Dẫn ngựa đến cửa sài.

phanlang

+++++++

+++++++

Dạ túc Hòa Nê điền gia kỳ nhất

Hòa Nê dị Bạch Thoán,
Thảo các diện thanh san.
Khuyến tửu nguyệt minh lý,
Tiếu ca khai ngã nhan.

Trình Bổn Lập

+++++++

Hoà Nê 禾泥, Bạch Thoán 白爨: hai chủng tộc ở Vân Nam.

+++++++


夜宿禾泥田家 其一

禾泥異白爨，
草閣面青山。
勸酒月明里，
笑歌開我顏。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Đêm nghỉ ở nhà nông dân Hoà Nê

Hoà Nê khác Bạch Thoán,
Nhà cỏ nhìn núi xanh.
Đêm trăng hay mời rượu,
Cười hát mặt đỏ hồng.

phanlang

+++++++

+++++++

Dạ túc Hòa Nê điền gia kỳ nhị

Phương ngữ tu tam dịch,
Nhân tình tại nhất ca.
Quan san ly biệt khổ,
Thử dạ khúc trung đa.

Trình Bổn Lập

+++++++


夜宿禾泥田家 其二

方語須三譯，
人情在一謌。
闗山離別苦，
此夜曲中多。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Đêm nghỉ ở nhà nông dân Hoà Nê kỳ nhị

Phương ngữ ba lần chuyển dịch,
Tình người trong một khúc ca.
Núi sông biệt ly rất khổ,
Đêm nay nhạc đã nói ra.

phanlang

+++++++

+++++++

Quá Nghiên Hòa huyện

Câu hức không lưu thủy,
Quan san kỷ chiến trần.
Nghiên Hòa bách lý ấp,
Vô phục hữu nhân dân.

Trình Bổn Lập

+++++++

Huyện Nghiên Hòa 研和縣: nay thuộc thị trấn Ngọc Khê 玉溪市,
tỉnh Vân Nam 雲南省.

+++++++


過研和縣

溝洫空流水，
闗山幾戰塵。
研和百里邑，
無復有人民。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Qua huyện Nghiên Hòa

Rãnh ngòi chỉ toàn nước chảy,
Non sông bụi chiến mấy lần.
Nghiên Hoà thôn ấp trăm dặm,
Tuyệt không bóng dáng người dân.

phanlang

+++++++

+++++++

Quá Phổ Xá

Phổ Xá kim vô huyện,
Doanh điền thượng hữu thành.
Tân quân cơ dục tử,
Hà lực sự xuân canh.

Trình Bổn Lập

+++++++

Phổ Xá 普舍: tên đất, thuộc châu Tân Hưng 新興州, lộ Trừng Giang 澂江路,
Vân Nam hành tỉnh 雲南行省.
Doanh điền 营田: đồn điền của quân đội, đóng quân lâu ngày, tự cày cấy
làm lương thực.

+++++++


過普舍

普舍今無縣，
營田尚有城。
新軍飢欲死，
何力事春耕。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Qua Phổ Xá

Phổ Xá nay không huyện,
Thành trên ruộng doanh quân.
Lính mới đói muốn chết,
Sức đâu cày vụ xuân.

phanlang

+++++++

+++++++

Túc Côn Dương

Ẩm tửu mỹ nhân gia,
Xuất môn sơn nhật tà.
Môn tiền nhất chu thụ,
Thuyết thị mật đàn hoa.

Trình Bổn Lập

+++++++

Côn Dương 昆陽: nay thuộc khu Tấn Ninh 晉寧區, Côn Minh 昆明, Vân Nam 雲南.

+++++++


宿昆陽

飲酒美人家，
出門山日斜。
門前一株樹，
說是蜜檀花。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Nghỉ ở Côn Dương


Uống rượu nhà mỹ nữ,
Ra cửa lúc tà dương.
Trước cửa một cây lớn,
Nghe nói mật đàn hương.

phanlang

+++++++

+++++++

Giang đầu tuyệt cú kỳ nhất

Cần khổ Nam Man tử,
Tương nghênh viễn xuất san.
Đoản y song hắc hĩnh,
Đại nhĩ lưỡng kim hoàn.

Trình Bổn Lập

+++++++


江頭絶句 其一

勤苦南蠻子，
相迎逺出山。
短衣雙黑脛，
大耳兩金環。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Tuyệt cú Đầu sông kỳ nhất

Từ núi xa ra đón ,
Người chăm chỉ Nam Man.
Hai chân đen, áo ngắn,
Tai lớn đôi vòng vàng.

phanlang

+++++++

+++++++

Giang đầu tuyệt cú kỳ tam

Sơn ảnh đông tây hợp,
Xuyên thanh nhật dạ lưu.
Phiến vân hoàn tác vũ,
Cửu nguyệt vị thành thu.

Trình Bổn Lập

+++++++


江頭絶句其三

山影东西合，
川声日夜流。
片云还作雨，
九月未成秋。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Tuyệt cú Đầu sông kỳ tam

Bóng núi đông tây tụ,
Tiếng sông đêm ngày trôi.
Mây về làm mưa gió,
Tháng chín vẫn chưa thu.

phanlang

+++++++

+++++++

Giang đầu tuyệt cú kỳ lục

Trúc hồ khuynh bạch tửu,
Thảo các tọa thanh san.
Tự tiếu cư Di cửu,
Phùng nhân ngữ diệc Man.

Trình Bổn Lập

+++++++

江頭絶句其六

竹壺傾白酒，
草閣坐青山。
自笑居夷久，
逢人語亦蠻。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Tuyệt cú Đầu sông kỳ lục

Hồ tre nghiêng rót rượu trắng,
Nhà cỏ nằm giữa núi xanh.
Tự cười ở đất Di mãi,
Gặp người nói chỉ Man thanh.

phanlang

+++++++

+++++++

Giang đầu tuyệt cú kỳ thất

Tiển hành vô lý miệt,
Khoa thủ phỉ quan cân.
Tuyệt vực thân bằng viễn,
Hà do kiến cố nhân.

Trình Bổn Lập

+++++++


江頭絶句其七

跣行無履襪，
科首匪冠巾。
絶域親朋逺，
何由見故人。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Tuyệt cú Đầu sông kỳ 7

Chân không chẳng giày vớ,
Đầu trần thiếu mủ khăn.
Tuyệt địa xa thân quyến,
Cách nào thấy cố nhân.

phanlang

+++++++

+++++++

Giang đầu tuyệt cú kỳ thập nhất

Thổ tục chư Man dị,
Nhân tâm nhất lý đồng.
Cổ kim kê khuyển nguyệt,
Nam bắc mã ngưu phong.

Trình Bổn Lập

+++++++


江頭絶句 其十一

土俗諸蠻異，
人心一理同。
古今雞犬月，
南北馬牛風。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Tuyệt cú Đầu sông kỳ 11

Chư Man phong tục dị biệt,
Mọi người tất cả chung lòng.
Sủa trăng xưa nay gà chó,
Hí gió trâu ngựa bắc nam.

phanlang

+++++++

+++++++

Túc Tấn Ninh

Hán phụ lương gia tử,
Tòng quân tuế nguyệt đa.
Sinh lai tiểu nhi nữ,
Xướng đắc Bặc nhân ca.

Trình Bổn Lập

+++++++

Tấn Ninh 晉寧: tên đất nay thuộc thành phố Côn Minh 昆明市, tỉnh Vân Nam 雲南省, nằm phía tây nam Côn Minh.

Bặc 僰: một sắc tộc thiểu số ở Vân Nam.

+++++++


宿晉寧

漢婦良家子，
從軍歲月多。
生來小兒女，
唱得僰人歌。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Nghỉ ở Tấn Ninh

Nữ Hán nhà gia giáo,
Theo quân ngày rất xa.
Sinh một bé gái nhỏ,
Hát những khúc Bặc ca.

phanlang

+++++++

+++++++

Đính chính:

Bài Tuyệt cú Đầu sông kỳ 7

Mũ khăn (dấu ngã)

+++++++

+++++++

Giang đầu tuyệt cú kỳ thập tứ

Tân khổ Di nhân phụ,
Ngư lam các tại yêu.
Phưởng ti hoàn dạ dạ,
Thung mễ diệc triêu triêu.

Trình Bổn Lập

+++++++


江頭絶句其十四

辛苦夷人婦，
魚籃各在腰。
紡絲還夜夜，
舂米亦朝朝。

程本立
詩文索引程本立-五絶1

+++++++


Tuyệt cú Đầu sông kỳ 14

Phụ nữ Di chuyên cần,
Giỏ cá đeo ngang lưng.
Tối tối xe tơ sợi ,
Ngày ngày giã gạo thưng.

phanlang

+++++++

+++++++

Giang đầu tuyệt cú kỳ thập lục

Văn cẩm yêu gian đới,
Hoàng kim đính thượng ti.
Hoán sa như Việt nữ,
Giải thủy tự Ngô nhi.

Trình Bổn Lập

+++++++


江頭絶句其十六

文錦腰間帶，
黄金頂上絲。
浣紗如越女，
解水似吳兒。

程本立
詩文索引程本立-五絶2

+++++++


Tuyệt cú Đầu sông kỳ 16

Gấm vằn quấn ở ngang lưng,
Trên đầu lại đính vòng vàng dễ ưa.
Giặt lụa như gái Việt xưa,
Giỡn nước không khác trai Ngô thuở nào.

phanlang

+++++++