+++++++

Trường tương tư - Thu

Thu sơn thanh,
Thu thủy minh,
Ngọ mộng kinh thu tinh vị tinh？
Càn khôn nhất thảo đình.

Cố quốc minh,
Cố quốc tình,
Dạ lan tà nguyệt thấu sơ linh,
Cô hồng tam lưỡng thanh.

Trương Hoàng Ngôn

+++++++


長相思 - 秋

秋山青，
秋水明，
午夢驚秋醒未醒？
乾坤一草亭。

故國盟，
故國情，
夜闌斜月透疏櫺，
孤鴻三兩聲。

張煌言
詩詞索引張煌言-詞

+++++++



Nhớ nhau hoài- Mùa thu

Sông thu trong núi thu xanh biếc,
Thức giấc trưa thu hiện bất ngờ.
Người còn ngầy ngật tỉnh mơ?
Đất trời gom lại cũng vừa thảo am.
Thề son sắt quyết làm nước cũ,
Cố quốc luôn ấp ủ vẫn tình.
Đêm tàn trăng chếch hiên tranh,
Cô hồng kêu thảm vài thanh ôi buồn.

phanlang

+++++++

+++++++

Thượng tị chu trung（ giáp ngọ）

Bất giải phương phi tiết,
Nhân truyền thượng tị thì；
Hà tu tu hễ sự,
Tảo thị lộng đào nhi！

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Thượng tị : Thượng tị tiết 上巳節 cũng được gọi là Tam nguyệt tam 三月三, ngày
ba tháng ba âm lịch; theo truyền thuyết đó là ngày lễ tẩy trừ xui xẻo, hoạn nạn.
Vào ngày nầy người ta làm lễ cúng bái trên bờ, rồi lội xuống nước tẩy rửa,
giặt quần áo. Lễ Thanh minh cũng rơi vào ngày nầy, nên sau khi đi đạp thanh, tảo
mộ người ta xuống sông tắm rửa...

+++++++


上巳舟中（甲午）

不解芳菲節，
人傳上巳時；
何須修禊事，
蚤是弄濤兒！

張煌言
詩文索引張煌-言五絶

+++++++


Ngày Thượng tị trong thuyền (Giáp ngọ 1654)

Xưa truyền ngày Thượng Tị,
Không giải thích vì đâu.
Chắc rằng khi làm lễ,
Trẻ giỡn sóng đến đầu.

phanlang

+++++++

+++++++

Truy mộ nhị thủ（ giáp ngọ ） kỳ nhất

Quốc nạn khu nhân xuất,
Gia khuynh đãi tử quy.
Khả năng ma mặc thuẫn,
Kỳ nại lãnh ban y！
Kim cách tam niên lệ,
Băng sương thốn thảo huy.
Phát phu tuy bất hủy,
Do hận cố viên phi.

Trương Hoàng Ngôn


Ma mặc thuẫn: mài bằng những chỗ lồi lõm của khiên, thuẫn, ý nói có thể gánh vác
việc lớn khi đất nước gặp chuyện khẩn cấp hoặc chiến tranh.

Kỳ nại : vô nại, vô kham, không thể chịu được.

Ban y: áo có vằn vện như hổ báo của những đoàn tinh binh thiện chiến.

Kim cách: chiến tranh.

Băng sương thốn thảo huy: tấm lòng thương nhớ mẹ già cũng nguội lạnh vì mãi
lo việc nước.


+++++++


追慕二首（甲午） 其一

國難驅人出，
家傾待子歸。
可能磨墨盾，
其奈冷斑衣！
金革三年淚，
冰霜寸草暉。
髮膚雖不毀，
猶恨故園非。

張煌言
詩詞索引張煌言-五律1

+++++++

Truy niệm 1 (giáp ngọ 1654)


Nước nguy khiến người ra giúp,
Nhà nghiêng chờ con trở về.
Khả năng mài bằng mặt thuẫn,
Thờ ơ trách nhiệm đáng chê!
Lệ rơi ba năm chinh chiến,
Lạnh tình thương mẹ mấy bề .
Tóc da tuy chưa hư phá,
Hận xa vườn cũ chốn quê.

phanlang

+++++++

+++++++

Tuế trừ tư quy kỳ nhị

Xuân phong băng đoạn thiên xích,
Hiểu tễ vân khai bách trùng.
Hà xứ khê kiều tranh độ,
Thùy gia sơn tự văn chung.

Chu Bật

+++++++


歲除思歸其二

春風冰斷千尺，
曉霽雲開百重。
何處溪橋爭渡，
誰家山寺聞鍾。

周弼
詩文索引周弼-六言

+++++++


Cuối năm muốn về kỳ 2

Gió xuân băng gãy ngàn thước,
Ngày tạnh mây bày trăm tầng.
Người người tranh qua cầu suối,
Nhà ai chùa núi vẳng chuông.

phanlang

+++++++

+++++++

Dạ phiếm (Nhâm dần)

Thu vân hà đạm đạm,
Ảnh nhập dạ ba thanh.
Đảo tác ngân hà khán,
Y nhiên tinh đẩu hoành.

Trương Hoàng Ngôn

+++++++


夜泛（壬寅）

秋雲何淡淡，
影入夜波清。
倒作銀河看，
依然星斗橫。

張煌言
詩文索引張煌言-五绝

+++++++


Đi chơi thuyền ban đêm (Nhâm dần 1662)

Mây thu màu nhạt làm sao,
Nước trong, in bóng mờ vào sóng đêm.
Sông Ngân đáy nước êm đềm,
Vắt ngang tinh đẩu nằm im trước thuyền.

phanlang

+++++++

+++++++

Chiêu Triệu hữu ẩm thiền viện

Thanh tửu kim triêu mãi bách hồ,
Nghĩ yêu giai khách túy đồ tô；
Ngọc San đảo xứ nhân tranh khán,
Khả hữu liên thành nhất bích vô？

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Thanh tửu 清酒: rượu quý xưa dùng để cúng, đây chỉ rượu ngon.

Đồ tô 屠蘇: tên một loại rượu, theo phong tục cổ dùng để uống vào ngày tết,
nhằm tránh bịnh hoạn ôn dịch, cũng có tên là Tuế tửu 歲酒; truyền thuyết do
danh y Hoa Đà 華佗 thời Hán mạt chế, rượu được ngâm các vị thuốc như: đại
hoàng, bạch truật, quế chi, phòng phong, hoa tiêu, ô đầu, phụ tử v.v...

Ngọc san đảo xứ: ý nói người say liêu xiêu giống núi Ngọc nghiêng ngả. Lấy
tích Trúc lâm thất hiền Sơn Đào 山濤 nói về Kê Khang 嵇康: cao lớn như cây tùng
đứng một mình, khi say giống núi Ngọc sắp đổ. 山公（山濤）曰：”嵇叔夜（嵇康字）之
為人也，巖巖若孤松之獨立；其醉也，傀俄（巍峨）若玉山之將崩。”

+++++++


招趙友飲禪院

清酒今朝買百壺，
擬邀佳客醉屠蘇；
玉山倒處人爭看，
可有連城一璧無？

張煌言
詩詞索引張煌言-七絶3

+++++++


Mời bạn Triệu uống ở thiền viện

Hồ rượu trăm tiền mua sáng nay,
Để mời khách quý đến cùng say;
Ngả nghiêng núi Ngọc người tranh ngắm,
Ngọc bích liên thành có ở đây?

phanlang

+++++++

+++++++

Truy mộ nhị thủ（ giáp ngọ ） kỳ nhất

Quốc nạn khu nhân xuất,
Gia khuynh đãi tử quy.
Khả năng ma mặc thuẫn,
Kỳ nại lãnh ban y！
Kim cách tam niên lệ,
Băng sương thốn thảo huy.
Phát phu tuy bất hủy,
Do hận cố viên phi.

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Ma mặc thuẫn: mài bằng những chỗ lồi lõm của khiên, thuẫn, ý nói có thể gánh vác
việc lớn khi đất nước gặp chuyện khẩn cấp hoặc chiến tranh.

Kỳ nại : vô nại, vô kham, không thể chịu được.

Ban y: áo có vằn vện như hổ báo của những đoàn tinh binh thiện chiến.

Kim cách: chiến tranh.

Băng sương thố thảo huy: tấm lòng thương nhớ mẹ già cũng nguội lạnh vì mãi lo
việc nước.


+++++++



追慕二首（甲午） 其一

國難驅人出，
家傾待子歸。
可能磨墨盾，
其奈冷斑衣！
金革三年淚，
冰霜寸草暉。
髮膚雖不毀，
猶恨故園非。

張煌言
詩詞索引張煌言-五律1

+++++++


Truy niệm 1 (giáp ngọ 1654)

Nước nguy khiến người ra giúp,
Nhà nghiêng chờ con trở về.
Nếu được mài bằng mặt thuẫn,
Thờ ơ trách nhiệm đáng chê!
Lệ rơi ba năm chinh chiến,
Tình nguôi thương mẹ mấy bề .
Tóc da tuy chưa hư phá,
Hận xa chốn cũ làng quê.

phanlang

+++++++

+++++++

Liễu sao thanh

Vô số giang san,
Hà nhân đoạn tống,
Vũ ám yên man；
Cố quốc oanh hoa,
Cựu gia yến tử,
Nhất dạng lan san.

Thử thân nguyên thị thiên ngoan,
Mộng hồn đáo xứ dã gian quan.
Bạch phát kính trung,
Thanh bình hạp lý,
Hòa lệ tương khan.

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Liễu sao thanh 柳梢青: tên điệu từ, còn có tên khác như “Lũng Đầu nguyệt 隴頭月”,
“ Ngọc thủy minh sa 玉水明沙”, “Tảo xuân oán 早春怨” v.v..., thường dùng bài
“Liễu sao thanh-Ngô Trung 柳梢青-吳中” của Tần Quán 秦觀 làm mẫu mực. Bài từ
"Liễu sao thanh" gồm hai đoạn, đoạn đầu 24 chữ, 3 vần bình, đoạn thứ hai 25 chữ,
cũng 3 vần bình. Toàn bài gồm 49 chữ. Bài trên của Trương Hoàng Ngôn, 3 vần
bình của đoạn đầu là : San 山, Man 蠻, San 珊; 3 vần bình đoạn sau là : Ngoan
頑, Quan 關, Khan 看.

Đoạn tống 斷送: từ ngữ nầy có nhiều nghĩa khác nhau qua nhiều giai đoạn,
thời Đường Tống nghĩa chung là tống tiễn, quên việc gì đó qua một thời gian,
chẳng hạn trong bài :

Du thành nam thập lục thủ - Khiển hứng 游城南十六首-遣興
của Hàn Dũ 韓愈 như sau:

Đoạn tống nhất sinh duy hữu tửu,
Tầm tư bách kế bất như nhàn.

斷送一生惟有酒，
尋思百計不如閑。

簫堯卷343_77

Quên đi cuộc sống trong chốc lát chỉ có cách uống rượu,
Tìm ý tứ ý nghĩa cuộc đời, một trăm cách không có gì bằng nhàn.

Nhưng đến thời Minh, Thanh, cận đại thì "Đoạn tống" lại còn có nghĩa là táng
thất, hủy diệt (sinh mệnh, tiền đồ, quốc gia ...), mất mát. Trong bài trên vì
thấy đất nước đã mất vào tay người Mãn Châu, có lẽ tác giả dùng đoạn tống theo
nghĩa đó.

Lan san 闌珊: suy tàn, linh lạc, gian nan, khốn quẫn...

+++++++


柳梢青

無數江山，
何人斷送，
雨暗煙蠻；
故國鶯花、
舊家燕子，
一樣闌珊。

此身原是天頑，
夢魂到處也間關。
白髮鏡中、
青萍匣裏，
和淚相看。

張煌言
詩詞索引張煌言-詞

+++++++


Liễu sao thanh

Núi sông rộng lớn biết bao,
Ai từng phá nát ai giao tay người.
Khói sương man ám mưa rơi,
Vàng oanh nước cũ nhiều thời đùa hoa.
Đâu còn yến tổ mái nhà,
Đều cùng một dạng tiêu ma phế đường.

Thân nầy vốn sẵn ngoan cường,
Chốn quan san giấc mộng thường ghé chơi.
Soi gương tóc trắng tơi bời,
Cánh bèo trong hộp không nơi ra ngoài.
Lệ rơi lòng chẳng nguôi ngoai.

phanlang

+++++++

+++++++

Vãn bạc mạn thành hồi văn（ giáp ngọ）

Hàn triều vãn lạc bán giang không,
Thiêu đới quần sơn loạn ánh hồng.
Tàn giác sương thanh sầu nhạn đoạn,
Nan tương tống quải nhất phàm phong.

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Trương Hoàng Ngôn 張煌言 (1620—1664): tự Huyền Trước 玄著, hiệu Thương Thủy 蒼水,
quê Ngân Huyện 鄞縣, Chiết Giang 浙江 (nay thuộc Ninh Ba 寧波, Chiết Giang),
thi nhân, tướng thời Nam Minh. Đỗ cử nhân đời Sùng Trinh 崇禎, làm quan đến
Binh bộ thượng thư Nam Minh. Năm 1645 khi Nam Kinh thất thủ vào tay quân
Thanh, cùng Tiền Túc Nhạc 錢肅樂 khởi binh chống lại. Sau theo Lỗ Vương Chu Dĩ
Hải 魯王朱以海, liên lạc phối hợp với Trịnh Thành Công 鄭成功, Lý Trường Tường
李長祥 kháng Thanh, thân suất quân đội đánh chiếm hơn 20 thành tỉnh An Huy 安
徽. Năm 1664 ( Khang Hy tam niên), khi Vĩnh Lịch đế 永曆帝, Lỗ Vương 魯王,
Trịnh Thành Công lần lượt chết, thấy không còn thời cơ, ông giải tán nghĩa
quân, về ẩn cư tại Huyền Áo 懸嶴, Nam Điền 南田 (nay nằm phía nam núi Tượng
Sơn 象山, Chiết Giang 浙江). Cùng năm ấy bị bắt, hành hình tại Hàng Châu, lúc lâm
hình có làm một bài "Tuyệt mệnh thi 絕命詩", sau được tặng thụy hiệu Trung Liệt
忠烈 ( năm 1776 Càn Long tứ thập nhất niên). Thơ văn chất phác, bi tráng, hầu
hết tả sự chiến đấu cùng lòng yêu nước. Trương Hoàng Ngôn cùng Nhạc Phi 岳飛, Vu
Khiêm 于謙 được xưng "Tây Hồ tam kiệt 西湖三傑". Sáng tác có "Trương Thương Thủy
tập 張蒼水集".

+++++++

晚泊漫成回文（甲午）

寒潮晚落半江空，
燒帶群山亂映紅。
殘角霜聲愁雁斷，
難將送掛一帆風。

張煌言
詩詞索引張煌言-七絶1

+++++++

Chiều đỗ thuyền mạn thành thể hồi văn (giáp ngọ 1654)

Chiều buồn sông vắng triều lui,
Ánh hồng thiêu đốt núi mù khói sương.
Còi tàn nhạn lạc biên phương,
Chia tay tống tiễn khó trương nổi buồm.

phanlang

+++++++

+++++++

Kinh Ô Giang nhị thủ (Kỷ hợi) kỳ nhất

Sở ca thanh lý bá đồ không,
Thất mã quy lai thế tự hùng；
Tứ bách niên dư Viêm hỏa đoạn,
Thùy tri Long Chuẩn nhất trùng đồng！

Trương Hoàng Ngôn

Tứ bách niên dư Viêm hỏa đoạn: nhà Hán lấy biểu tượng lửa làm đức vượng nên được
gọi là Viêm Hán 炎漢, cai trị hơn 400 năm, từ 206 BC-8 (Tây Hán) và từ 25 -220 (Đông Hán).

Long Chuẩn 隆準: chỉ Hán cao tổ Lưu Bang 漢高祖劉邦.

Trùng đồng 重瞳: mắt có hai con ngươi, trong lịch sử Hoa chỉ có 8 người sau:

1. Thương Hiệt 倉頡: vua nhà Thương tạo ra chữ viết,
2. Ngu Thuấn 虞舜: vua hiếu thuận và biết thiện nhượng ( nhường ngôi),
3. Trùng Nhĩ 重耳: Tấn Văn Công đứng đầu Ngũ bá thời Xuân Thu,
4. Hạng Vũ 項羽: sức mạnh vô địch, được xưng là Tây Sở bá vương 西楚霸王,
5. Lữ Quang 呂光: vua nước Hậu Lương, đánh chiếm khắp miền Tây Vực thời Thập lục quốc 十六國,
6. Cao Dương 高洋: người thành lập nước Bắc Tề,
7. Ngư Câu La 魚俱羅: danh tướng nhà Tuỳ,
8. Lý Dục 李煜: vua nước Nam Đường 南唐, thời Ngũ đại thập quốc 五代十國, là văn học gia và từ gia nổi tiếng.

Không có Lưu Bang.

Những người có 2 con ngươi (giống hình số 8 nằm ngang) là những người có bịnh mắt.

+++++++


經烏江二首（己亥） 其一

楚歌聲裏霸圖空，
匹馬歸來勢自雄；
四百年余炎火斷，
誰知隆準一重瞳！

張煌言
詩詞索引張煌言-七絶2

+++++++


Qua Ô Giang kỳ 1 (Kỷ hợi 1659)

Mộng bá vương, tan trong lời ca Sở,
Ngựa quay về, định mở thế hùng xưa.
Nhà Hán mất, bốn trăm năm Viêm hoả,
Hai con ngươi, Cao tổ điểm luận thừa.

phanlang

+++++++

+++++++

Kế Liêu đại tiệp nao ca

Đại tiệp quy lai liệt hiệu thu,
Bồ đào ngân úng toạ không hầu.
Tửu hàm dạ xuất tuần biên luỹ,
Tráng sĩ nhàn miên chẩm độc lâu.

Đồ Long

+++++++


Liệt hiệu : Đông Hán, lính bảo vệ kinh đô gồm 5 doanh, gọi là Bắc quân ngũ hiệu
北軍五校. Người đứng đầu mỗi hiệu là hiệu uý 校尉, tổng chỉ huy 5 hiệu xưng
là liệt hiệu 列校. Các triều đại sau vẫn theo cách đó, và vì quân đội mở rộng hơn
nên lại đặt thêm tại địa phương, tỉnh, phủ các chức hiệu uý, liệt hiệu giống
trung ương.


Kế Liêu tức Kế Châu 薊州, gồm Thuận Thiên 順天, Bảo Định 保定, Liêu Đông 遼
東, hiện nay là phần đất bao quát Bắc Kinh, Thiên Tân, bắc bộ tỉnh Hà Bắc, tây
nam bộ tỉnh Liêu Ninh. Đời Minh năm Gia Tĩnh năm thứ 29 (1550) đặt ra chức Tổng
đốc Kế Châu 薊州總督, năm sau đổi thành Tổng đốc Kế Liêu 薊遼總督, chỉ huy quân
đội bảo vệ Bắc Kinh chống người Mãn Thanh.


Nao ca là một loại ca nhạc trong quân đội thời xưa, trong nhạc phủ đời Hán
thuộc Cổ xuý khúc 鼓吹曲, dùng để khích lệ sĩ khí, thường được tấu lên khi xuất
sư hoặc chiến thắng trở về. Ở đây là khúc ca thắng trận sau những trận chiến
với người Mãn Thanh.


+++++++


薊遼大捷鐃歌

大捷歸來列校收，
蒲萄銀瓮坐箜篌。
酒酣夜出巡邊壘，
壯士閑眠枕髑髏。


屠隆


+++++++


Đồ Long 屠隆 (1543-1605) nguyên tên Lung 儱, tự Trường Khanh 長卿, Vĩ Chân 緯真,
hiệu Xích Thuỷ 赤水, biệt hiệu Do Quyền sơn nhân 由拳山人, Hồng Bao cư sĩ 鴻苞居
士, Đào hoa khách khanh 桃花客卿, người huyện Ngân 鄞, tỉnh Chiết Giang, là thi
nhân, văn học gia, hí kịch gia, chính trị gia triều Minh. Ông đỗ cử nhân năm
Vạn Lịch thứ 4 (1576), năm sau đỗ tiến sĩ, nhậm Tri huyện Dĩnh Thượng 穎上, rồi
Tri huyện Thanh Phổ 青浦, sau được rút về làm Chủ sự bộ Lễ 禮部主事, Lang
trung. Sau bãi quan hồi hưu, du ngoạn sáng tác. Tác phẩm có Thái hào ký 彩毫
記, Đàm hoa ký 曇花記, Tu văn ký 修文記, Nghĩa sĩ truyện 義士傳, Do Quyền tập 由
拳集, Bạch du tập 白榆集.

++++++++


Bài ca mừng thắng lớn ở Kế Liêu

Tiệp chiến thắng đưa về trình chủ suý,
Rượu bồ đào vò bạc đàn không hầu.
Đêm say khướt đi tuần quanh đồn luỹ,
Thong dong nằm tráng sĩ gối đầu lâu.

phanlang

+++++++

+++++++

Thập Cẩm đường

Đại đê dương liễu ánh hồng hà,
Vạn tỉnh lâu đài thiên thụ hoa.
Phí tận hoàng kim mãi ca tiếu,
Hoạ thuyền cường bán tải tì bà.

Đồ Long

+++++++

Đê Thập Cẩm còn được gọi là Tôn đê 孫堤, nằm dưới Đoạn kiều 斷橋 ở Tây hồ, Hàng
Châu, Chiết Giang, do Tư lễ thái giám Tôn Long 司禮太監孫隆 cho xây năm Vạn
Lịch thứ 17 (1589). Đê rộng 2 trượng, trồng nhiều đào liễu như Tô đê, nhưng
Tôn đê đi thẳng qua Tây Linh 西泠 nên ngựa xe bộ hành đi lại nhiều.

Vạn tỉnh 萬井: thời cổ đại, một tỉnh là một dặm vuông, vạn tỉnh chỉ nơi đất
rộng, dân cư đông đúc, thiên gia vạn hộ.

Hoạ thuyền 畫船: thuyền trang sức nhiều màu của quan lại hay của những người
giàu có.

+++++++


十錦塘

大隄楊柳映紅霞，
萬井樓臺千樹花。
費盡黃金買歌笑，
畫船強半載琵琶。

屠隆
詩詞索引屠隆-七绝3

+++++++

Đê Thập Cẩm

Dương liễu Đại đê sáng ráng trời,
Vạn ngàn lầu gác khắp nơi nơi.
Xài hết bạc vàng mua ca vũ,
Thuyền chở tì bà rong ruổi chơi.

phanlang

+++++++

+++++++

Khuyết đề

Dữ hoan du trì thượng,
Hà sinh mãn lục trì.
Chu hoa tự hoan diện,
Tố ngẫu tự hoan ky.

Đồ Long

+++++++

Hoan 歡: tiếng gọi người yêu

+++++++


缺題

與歡遊池上，
荷生滿綠池。
朱花似歡面，
素藕似歡肌。

屠隆
詩詞索引屠隆-五絶

+++++++


Thiếu đề

Cùng em đi chơi hồ,
Sen nở đầy hồ xanh.
Mặt em như sen hồng,
Da trắng như ngó xinh.

phanlang

+++++++

+++++++

Tống Trương Quân Minh nhập Sở

Sở quốc diệc thiên lý,
Quân hành nhập Dĩnh yên.
Tăng lư Hành Nhạc vũ,
Tao khách Động Đình thuyền.
Nhạn khí sơ trầm nhật,
Âu dung tận tả thiên.
Giang ly ưng khả hiệt,
Bả tửu thính ai huyền.
Giang ly trên sông hãy hái,
Nâng chén, đàn gợi buồn thương.

Đồ Long

+++++++

Dĩnh 郢 : Kinh đô nước Sở xưa, nay là vùng phụ cận huyện Giang Lăng,
tỉnh Hồ Bắc.

Tăng lư 僧廬: tức tăng xá 僧舍, chùa.

+++++++


送張君明入楚

楚國亦千里，
君行入郢烟。
僧廬衡嶽雨，
騷客洞庭船。
雁氣初沈日，
鷗容盡寫天。
江蘺應可擷，
把酒聽哀弦。

屠隆

+++++++


Tiễn Trương Quân Minh vào Sở

Nước Sở cách ngàn dặm đường,
Anh vào đất Dĩnh khói sương.
Hành Sơn mưa chùa hạt nặng,
Động Đình thuyền khách thơ vương.
Nhạn sớm ngày buông nhẹ xuống,
Âu tan trời mở như gương.
Giang ly trên sông hãy hái,
Nâng chén, đàn gợi buồn thương.

phanlang

++++++

+++++++

Khuê oán kỳ nhất

Ức sơ si tiểu giá quân thì,
Chỉ đạo trường niên bất tạm ly.
Uyên bị vị hàn huy biệt lệ,
Sầu lai tâm sự tiễu thuỳ tri.

Tôn Phần

+++++++

Uyên bị: tức uyên ương bị 鴛鴦被, chăn mền vợ chồng đắp chung, còn được gọi là hợp hoan bị 合歡被.

+++++++


閨怨其一

憶初癡小嫁君時，
只道長年不暫離。
鴛被未寒揮別淚，
愁來心事悄誰知。

孫蕡
詩詞索引孫蕡-七絶10

+++++++


Nỗi oán phòng khuê kỳ 1

Gả về anh khi tuổi còn trẻ dại,
Chẳng tạm xa anh nói, suốt cả năm.
Chăn chiếu ấm sao chia tay gạt lệ,
Ai biết cho, buồn lặng lẽ âm thầm.

phanlang

+++++++

+++++++

Khô ngư quá hà khấp（Đinh dậu）

Khô ngư quá hà khấp,
Đạo thượng dương hầu ấp;
Thử phương giới tộc nan dữ lập.

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Khô ngư quá hà khấp : là một Tạp khúc ca từ 雜曲歌辭 thuộc Nhạc phủ 樂府 xuất hiện
đầu tiên từ thời Hán, được lưu truyền trong dân gian đến nhiều đời sau.

Cá bị bắt phơi khô đưa qua sông, hối hận khóc gào, trách mình không cẩn thận để
dính câu, dính lưới. Vì vậy cá muốn cảnh báo với đồng bọn cùng tôm cua phải tiểu
tâm dè chừng kẻo bị bắt. Ý cũng khuyên người phải thận trọng để tránh hoạ hoạn.

Dương hầu 陽侯: giúp Phục Hy cai trị có sáu nhân vật (Phục Hy lục tá 伏羲六佐),
trong đó Dương Hầu 陽侯 coi về sông biển, tức chỉ thần sóng 波濤之神.

Giới tộc 介族: động vật dưới nước có vỏ như tôm, cua, rùa, ba ba ...

+++++++


枯魚過河泣

枯魚過河泣，
道上陽侯揖；
此方介族難與立。

張煌言
詩詞索引張煌言-古風1

+++++++


Cá khô qua sông khóc (Đinh dậu 1657)

Cá khô qua sông khóc gào,
Thần sóng đưa tay vẫy chào;
Tôm cua ngồi đứng nhấp nhô.

phanlang

+++++++

+++++++

Ức Tây Hồ

Mộng lý tương phùng Tây Tử Hồ,
Thùy tri mộng tỉnh khước mô hồ；
Cao phần Vũ Mục liên trung túc,
Thiêm đắc tân phần nhất tọa vô？

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Tây Hồ: cũng được gọi Tây Tử Hồ tại Hàng Châu Chiết Giang 杭州浙江.

Vũ Mục 武穆: tức Nhạc Phi 岳飛 (1103-1142), nhà quân sự, chiến lược,
trung thần thời Nam Tống, sau khi chết được truy tặng thụy hiệu Vũ Mục,
có mồ bên cạnh Tây Hồ, Hàng Châu.

Trung túc 忠肅: trung thành, tận tụy, cung kính.

+++++++


憶西湖
夢裏相逢西子湖，
誰知夢醒卻糢糊；
高墳武穆連忠肅，
添得新墳一座無？

張煌言
詩詞索引張煌言-七絶2

+++++++


Nhớ Hồ Tây

Đến Hồ Tây Tử trong mơ,
Tỉnh ra vẫn mãi vật vờ lung linh.
Mồ cao Vũ Mục trung trinh,
Xây thêm phần mới cho mình được chăng ?

phanlang@www.tvvn

+++++++

+++++++

Khuê oán kỳ 3

Biệt lai sơ chủng tiểu đào hoa,
Diễm nhị kim thành mãn thụ hà.
Tân khổ viễn du thành để sự,
Bán sinh doanh đắc phụ thiều hoa.

Tôn Phần

+++++++


閨怨其三

別來初種小桃花，
豔蕊今成滿樹霞。
辛苦遠遊成底事，
半生贏得負韶華。

孫蕡
詩詞索引孫蕡-七絶10

+++++++


Nỗi oán phòng khuê kỳ 3

Chia tay trồng một cây đào,
Nhụy nay nở đẹp hoa bao đỏ cành.
Viễn du tập quán ấy thành,
Nửa đời phụ khiến xuân xanh lỡ làng.

phanlang

+++++++

+++++++

Khuê oán kỳ 005

Bất hận thiều quang tự thuỷ lưu,
Lục trì cảnh sắc tự sanh sầu.
Môn tiền kỷ thụ thuỳ dương liễu,
Nhật nhật đối đề hoàng lật lưu.

Tôn Phần

+++++++

Hoàng lật lưu 黃栗留: tức hoàng ly 黄鸝, chim oanh vàng.

+++++++


閨怨其五

不恨韶光似水流，
綠池景色自生愁。
門前幾樹垂楊柳，
日日對啼黃栗留。

孫蕡
詩詞索引孫蕡-七絶10

+++++++


Nỗi oán phòng khuê kỳ 5

Không hận ngày xuân theo nước trôi,
Cảnh sắc ao xanh gợi mối sầu.
Trước sân trên những hàng dương liễu,
Ngày ngày oanh đến hót từng đôi.

phanlang

+++++++

+++++++

Khuê oán kỳ 014

Não sát xuân sơn oán tử quy,
Phong tiền vũ lý kỷ thê thê.
Như hà chỉ nhiễu thâm khuê thụ,
Bất hướng du nhân tuý xứ đề.

Tôn Phần

+++++++


閨怨其十四

惱殺春山怨子規，
風前雨裏幾淒淒。
如何只繞深閨樹，
不向遊人醉處啼。

孫蕡
詩詞索引孫蕡-七絶11

+++++++


Nỗi oán phòng khuê kỳ 014

Tử quy kêu chết núi xuân,
Dưới mưa trong gió khắp rừng lê thê.
Cớ gì kêu mãi thâm khuê,
Đến nơi nát rượu bỏ quê hót giùm.

phanlang

+++++++

+++++++

Khuê oán kỳ nhất

Ức sơ si tiểu giá quân thì,
Chỉ đạo trường niên bất tạm ly.
Uyên bị vị hàn huy biệt lệ,
Sầu lai tâm sự tiễu thuỳ tri.

Tôn Phần

+++++++

Uyên bị: tức uyên ương bị 鴛鴦被, chăn mền vợ chồng đắp chung, còn được gọi là hợp hoan bị 合歡被.

+++++++


閨怨其一

憶初癡小嫁君時，
只道長年不暫離。
鴛被未寒揮別淚，
愁來心事悄誰知。

孫蕡
詩詞索引孫蕡-七絶10

+++++++


Nỗi oán phòng khuê kỳ 1

Gả về anh khi tuổi còn trẻ dại,
Chẳng xa nhau anh nói, suốt cả năm.
Chăn chiếu ấm sao chia tay gạt lệ,
Ai biết Em, buồn lặng lẽ âm thầm.

phanlang

+++++++

+++++++

Ký xá đệ Thiên Dự

Hồng nhạn phi nam bắc,
Quan hà cách đệ huynh .
Thủy thông Vân Tử quốc,
Chu bạc Hán Dương thành .
Lạc mộc phong sương hạ,
Cao thu cổ giác thanh .
Cố nhân như hữu ý,
Vị ngã đạo hương tình .

Tát Đô Lạt

+++++++

Tát Đô Lạt 薩都剌 ( khoảng 1300-1355) : tự Thiên Tích 天錫, hiệu Trực Trai 直齋,
hoạ gia, thi nhân đời Nguyên, tổ tiên người Tây Vực, theo quân đội Mông Cổ
chuyển về đông, sinh tại Nhạn Môn 雁門 (huyện Đại 代縣, Sơn Tây 山西) . Đỗ tiến
sĩ năm 1327 (Thái Định tứ niên), nhậm chức Ứng phụng hàn lâm văn tự 應奉翰林 文
字, Nam đài ngự sử 南臺禦史, đàn hặc các giới chức quyền quý, đổi làm Giang Nam
hành đài thị ngự sử 江南行臺侍禦史, Hoài tây bắc đạo kinh lịch 淮西北道經歷, về
già cư ngụ tại Hàng Châu . Giỏi hội hoạ, thư pháp, đặc biệt Khải thư 楷書 . Có
"Nhạn Môn tập 雁門集" .

Vân Tử quốc 鄖子國 : tên đất, nay tại đông nam huyện Vân Đỗ 雲杜縣, Giang Hạ 江
夏, tỉnh Hồ Bắc 湖北省 .

Hán Dương thành 漢陽城 : còn gọi là Miện Châu thành 沔州城, nay thuộc khu Hán
Dương 漢陽區 thuộc thành phố Vũ Hán 武漢市, Hồ Bắc .

+++++++

Gửi em trai Thiên Dự

Nhạn hồng bay nam bay bắc,
Anh em xa cách quan sơn .
Sông thông đến nước Vân Tử,
Thuyền đỗ chân thành Hán Dương .
Trời thu trong thanh tiếng ốc,
Lá cây rụng dưới gió sương .
Cố nhân như có tình ý,
Vì ta nói chuyện cố hương .

phanlang

+++++++

寄舍弟天與

鴻鴈飛南北，
闗河隔弟兄。
水通鄖子國，
舟泊漢陽城。
落木風霜下，
高秋鼓角清。
故人如有意，
為我道鄉情。

薩都剌
詩詞索引薩都剌五律1

+++++++

+++++++

Tuyệt mệnh thi

Ngã niên thích ngũ cửu,
Phục phùng cửu nguyệt thất.
Đại hạ dĩ bất chi,
Thành nhân vạn sự tất.

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Ngũ cửu: 5x9 = 45 tuổi (sinh năm 1620, chết năm 1664).

Đại hạ: căn nhà lớn, đây chỉ quốc gia.

Tác giả sinh ngày 8 tháng 7 năm 1620, mất ngày 25 tháng 10 năm 1664 tức ngày 7
tháng 9 âm lịch năm 1664 ( ngày Ất Mùi tháng Giáp Tuất năm Giáp Thìn).

Thành nhân 成仁: thành tựu nhân đức: vì chính nghĩa mà hy sinh thân mình.

Không thành công cũng thành nhân.

+++++++

絕命詩

我年適五九，
復逢九月七。
大廈已不支，
成仁萬事畢。

張煌言
詩詞索引張煌言-古風3

+++++++

Thơ tuyệt mệnh

Gặp ngày bảy tháng chín,
Tuổi vừa đúng bốn lăm.
Quốc gia hết chống đỡ,
Thành nhân vạn sự xong.

phanlang

+++++++

+++++++

Hải nguyệt (Nhâm dần)

Hải kiệu khan minh nguyệt,
Thương mang luyện ảnh đa；
Bất tri hương quốc dạ,
Hạo phách phục như hà？

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Hải kiệu 海嶠: núi cạnh bờ biển.
Thương mang 蒼茫: mênh mông, không bờ bến.
Luyện ảnh 練影: màu sáng trắng của mặt trăng và sóng.
Hạo phách 皓魄: chỉ ánh sáng trăng.

+++++++


海月（壬寅）

海嶠看明月，
蒼茫練影多；
不知鄉國夜，
皓魄復如何？

張煌言
詩詞索引張煌言-五絶

+++++++


Trăng biển (Nhâm dần 1662)

Trăng sáng nhìn từ non biển,
Mênh mông trắng đẹp biết bao;
Biết đâu đêm nay quê cũ,
Nguyệt kia soi chiếu thế nào?

phanlang

+++++++

+++++++

Khô ngư quá hà khấp（Đinh dậu）

Khô ngư quá hà khấp,
Đạo thượng Dương Hầu ấp;
Thử phương giới tộc nan dữ lập.

Trương Hoàng Ngôn

+++++++

Khô ngư quá hà khấp : là một Tạp khúc ca từ 雜曲歌辭 thuộc Nhạc phủ 樂府 xuất hiện
đầu tiên từ thời Hán, được lưu truyền trong dân gian đến nhiều đời sau.

Cá bị bắt phơi khô đưa qua sông, hối hận khóc gào, trách mình không cẩn thận để
dính câu, dính lưới. Vì vậy cá muốn cảnh báo với đồng bọn cùng tôm cua phải tiểu
tâm dè chừng kẻo bị bắt. Ý cũng khuyên người phải thận trọng để tránh hoạ hoạn.

Dương Hầu 陽侯: giúp Phục Hy cai trị có sáu nhân vật (Phục Hy lục tá 伏羲六佐),
trong đó Dương Hầu 陽侯 coi về sông biển, tức chỉ thần sóng 波濤之神.

Giới tộc 介族: động vật dưới nước có vỏ như tôm, cua, rùa, ba ba ...

+++++++


枯魚過河泣（丁酉）

枯魚過河泣，
道上陽侯揖；
此方介族難與立。

張煌言
詩詞索引張煌言-古風1

+++++++


Cá khô qua sông khóc (Đinh dậu 1657)

Cá khô qua sông khóc gào,
Thần sóng đưa tay vẫy chào;
Tôm cua ngồi đứng nhấp nhô.

phanlang

+++++++